| Kaçak akım rölesi, fazdan çıkan akımla nötrden dönen akım arasında tehlikeli bir fark algıladığında elektriği keser. En yaygın nedenler arızalı bir cihaz, nem, kablo yalıtımının bozulması, nötr-toprak teması, birden fazla cihazın toplam kaçak akımı veya devreye uygun olmayan röle tipidir. Röleyi devre dışı bırakmak çözüm değil, ciddi bir güvenlik riskidir. |
Kaçak akım rölesi neyi algılar?
Kaçak akım koruma rölesi; diğer adıyla RCD veya RCCB, devreye giden ve dönen akımı sürekli karşılaştırır. Akımın bir bölümü hasarlı yalıtım, nemli yüzey ya da insan vücudu üzerinden toprağa yönelirse denge bozulur ve cihaz devreyi açar. Otomatik sigorta ise esas olarak aşırı akım ve kısa devreye karşı koruma sağlar. RCBO adı verilen birleşik cihazlar, kaçak akım ile aşırı akım korumasını tek gövdede toplar.
Kaçak akım rölesinin atmasının 7 yaygın nedeni
- Arızalı elektrikli cihaz: Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, termosifon, buzdolabı veya metal gövdeli bir cihazın rezistansı ve yalıtımı zamanla bozulabilir. Röle belirli bir cihaz çalıştığında atıyorsa ilk şüpheli odur.
- Nem ve su teması: Banyo, mutfak, balkon, bahçe ve dış mekân prizlerinde oluşan nem; iletken yüzeyler arasında kaçak yol meydana getirebilir. Yağmurdan sonra başlayan arızalar özellikle ciddiye alınmalıdır.
- Kablo veya bağlantı yalıtımının bozulması: Ezilmiş kablo, gevşek klemens, delme işlemi sırasında zarar görmüş hat ya da yaşlanmış izolasyon, akımın toprağa kaçmasına yol açabilir.
- Nötr-toprak teması ve bağlantı hatası: Tali devrelerde nötr ile koruma iletkeninin yanlış noktada birleşmesi veya farklı rölelerin nötrlerinin karışması, yük devreye girdiğinde istenmeyen açmaya neden olabilir.
- Toplam kaçak akımın yükselmesi: Bilgisayar, LED sürücü, UPS, inverter ve benzeri elektroniklerin filtreleri küçük kaçak akımlar oluşturabilir. Tek tek sorun çıkarmayan cihazlar birlikte çalışınca eşik aşılabilir.
- Yanlış röle tipi veya seçicilik: AC tip yalnızca sinüzoidal AC kaçakları algılar; A tip ise AC’ye ek olarak darbeli DC bileşenlere de duyarlıdır. Sürücü, elektrikli araç şarjı veya fotovoltaik sistemlerde F ya da B tip gibi özel çözümler gerekebilir. Nihai seçim proje ve üretici şartlarına göre yapılmalıdır.
- Rölenin yaşlanması ya da arızası: Mekanizma, bağlantı veya test devresi zamanla bozulabilir. Ancak röle değiştirilmeden önce gerçek bir tesisat kaçağı bulunmadığı ölçümle doğrulanmalıdır.
Evde güvenle ne kontrol edilebilir?
Röle attığında önce hangi cihazın çalıştığını, olayın yağmur veya temizlik sonrası başlayıp başlamadığını not edin. Fişle bağlı cihazları prizden çıkarın; yalnızca panonun kapağını açmadan erişilebilen, etiketli devre anahtarlarını kullanın. Röle cihazlar ayrıldığında devrede kalıyor, belirli bir cihaz bağlanınca yeniden atıyorsa o cihazı kullanmayın ve servise gösterin.
| Güvenlik notu: Yanık kokusu, ısınma, kıvılcım, su teması, elektrik çarpması hissi veya rölenin tüm tali devreler kapalıyken de atması durumunda enerjiyi kapalı tutun ve yetkili elektrikçiye başvurun. Panoda kablo sökmek, nötr-toprak köprüsü kurmak ya da röleyi iptal etmek ölümcül sonuçlar doğurabilir. |
30 mA, 300 mA ve amper değeri aynı şey değildir
30 mA değeri genellikle insanlara karşı ek koruma amacıyla, 300 mA ise yangın riskine karşı üst kademe korumada kullanılır. Cihaz üzerindeki 25 A, 40 A veya 63 A ise rölenin taşıyabileceği anma akımıdır; kaçak akım hassasiyeti değildir. Bu nedenle yalnızca ‘kaç amper?’ sorusuyla seçim yapılamaz. Kutup sayısı, röle tipi, hassasiyet, tesisat yapısı ve üst devre koruması birlikte değerlendirilmelidir.
Mutel Elektrik’in kaçak akım koruma rölesi kategorisinde Eaton, ABB, Siemens ve Schneider seçeneklerini karşılaştırabilirsiniz. Ürün satın almadan önce pano ve yük bilgilerini yetkili elektrikçinizle doğrulamanız, doğru korumayı ilk seferde kurmanın en güvenli yoludur.
Sık sorulan sorular
Kaçak akım rölesi sebepsiz yere atar mı?
Genellikle hayır. Gözle görünmeyen nem, toplam filtre kaçağı, nötr-toprak teması veya kısa süreli bir darbe sebep olabilir. ‘Sebepsiz’ görünen açma ölçüm cihazlarıyla araştırılmalıdır.
Kaçak akım rölesini tekrar kaldırmak güvenli mi?
Bir kez, şüpheli cihazlar ayrıldıktan ve su ya da yanık belirtisi olmadığından emin olunduktan sonra denenebilir. Hemen yeniden atarsa zorlamayın; enerjiyi kapalı tutup uzman çağırın.
Test düğmesine basınca ne olmalı?
Enerji varken TEST düğmesi röleyi açtırmalıdır. Açtırmıyorsa cihaz veya bağlantı kontrol edilmelidir. Test aralığı için üreticinin talimatını izleyin.
